Dz.U. z 2001 r. Nr 63, poz. 638
USTAWA
z dnia 11 maja 2001 r.
o opakowaniach i odpadach opakowaniowych
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1.
1. Ustawa określa wymagania, jakim muszą odpowiadać opakowania ze względu na
zasady ochrony środowiska oraz sposoby postępowania z opakowaniami i odpadami
opakowaniowymi, zapewniające ochronę życia i zdrowia ludzi oraz ochronę
środowiska, zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.
2. W sprawach dotyczących postępowania z odpadami opakowaniowymi w zakresie
nieuregulowanym w ustawie stosuje się przepisy o odpadach.
3. Przepisy ustawy nie naruszają postanowień działu II w tytule I ustawy z dnia
27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska (Dz.U. Nr ..., poz. ...).
Art. 2.
Przepisy ustawy stosuje się do opakowań wprowadzanych na polski obszar celny w
ramach procedury dopuszczenia do obrotu, opakowań będących przedmiotem
działalności gospodarczej na terenie kraju oraz wszystkich powstałych z nich
odpadów opakowaniowych.
Art. 3.
1. Opakowaniami w rozumieniu ustawy są wprowadzone do obrotu wyroby wykonane z
jakichkolwiek materiałów, przeznaczone do przechowywania, ochrony, przewozu,
dostarczania lub prezentacji wszelkich produktów, od surowców do towarów
przetworzonych.
2. Opakowania obejmują:
1) opakowania jednostkowe, służące do przekazywania produktu użytkownikowi w
miejscu zakupu, w tym przeznaczone do konsumpcji produktów naczynia
jednorazowego użytku,
2) opakowania zbiorcze, zawierające wielokrotność opakowań jednostkowych
produktów, niezależnie od tego, czy są one przekazywane użytkownikowi, czy
też służą zaopatrywaniu punktów sprzedaży i które można zdjąć z produktu
bez naruszenia jego cech,
3) opakowania transportowe, służące do transportu produktów w opakowaniach
jednostkowych lub zbiorczych w celu zapobiegania ich uszkodzeniom, z
wyłączeniem kontenerów do transportu drogowego, kolejowego, wodnego lub
lotniczego.
3. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) odpadach opakowaniowych - rozumie się przez to wszystkie opakowania, w
tym opakowania wielokrotnego użytku wycofane z ponownego użycia,
stanowiące odpady w rozumieniu przepisów o odpadach, z wyjątkiem odpadów
powstających w procesie produkcji opakowań,
2) odzysku - rozumie się przez to odzysk w rozumieniu przepisów o odpadach,
3) recyklingu - rozumie się przez to recykling w rozumieniu przepisów o
odpadach,
4) wielokrotnym użytku - rozumie się przez to każde działanie, w trakcie
którego opakowanie przeznaczone i zaprojektowane do co najmniej
dwukrotnego zastosowania jest powtórnie wykorzystywane do tego samego
celu, do którego było pierwotnie przeznaczone.
Art. 4.
Przepisy ustawy nie naruszają wymagań przewidzianych dla opakowań w przepisach
odrębnych.
Rozdział 2
Obowiązki producenta, importera i eksportera opakowań
Art. 5.
1. Producent i importer opakowań powinni ograniczać ilość i negatywne
oddziaływanie na środowisko substancji stosowanych do produkcji opakowań oraz
wytwarzanych odpadów opakowaniowych w taki sposób, aby:
1) objętość i masa opakowań były ograniczone do niezbędnego minimum
wymaganego do spełnienia ich funkcji, biorąc pod uwagę oczekiwania
użytkownika,
2) opakowania były projektowane i wykonane w sposób umożliwiający ich
wielokrotny użytek i póĄniejszy recykling, a jeśli nie jest to możliwe, to
przynajmniej recykling, a jeżeli nie jest on możliwy to inną formę
odzysku,
3) opakowania zawierały możliwie najmniejszą ilość substancji stwarzających
zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska,
4) maksymalna suma zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu
sześciowartościowego w opakowaniu nie przekraczała 100 mgkg, z
zastrzeżeniem
ust. 3.
2. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą uzyskania
wiarygodnych i powtarzalnych wyników, określi, w drodze rozporządzenia,
metodyki referencyjne oznaczania sumy zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i
chromu sześciowartościowego w opakowaniach.
3. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się właściwościami
fizycznymi i składem chemicznym opakowań, a także ryzykiem powstania zagrożeń
dla życia lub zdrowia ludzi lub dla środowiska, określi, w drodze
rozporządzenia, rodzaje opakowań zwolnionych z wymagań określonych w ust. 1
pkt 4 oraz rodzaje opakowań, dla których maksymalna suma zawartości ołowiu,
kadmu, rtęci i chromu sześciowartościowego może być wyższa niż określona w
ust. 1 pkt 4, czas trwania oraz szczegółowe warunki zwolnienia lub
podwyższenia zawartości.
4. Minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw gospodarki, kierując się właściwościami fizycznymi i składem
chemicznym opakowań i odpadów opakowaniowych oraz ich podatnością na rozkład
biologiczny, może określić, w drodze rozporządzenia:
1) wymagania dotyczące opakowań ze względu na zalecaną metodę odzysku,
2) wymagania dotyczące opakowań wielokrotnego użytku.
5. Minister właściwy do spraw środowiska w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw gospodarki, kierując się dostępnymi możliwościami technologicznymi i
wymaganiami ochrony środowiska może, w drodze rozporządzenia, ustanowić
ograniczenia lub zakazy stosowania określonych substancji używanych do
produkcji opakowań, niespełniających wymagań określonych w ust. 1.
Art. 6.
1. Producent i importer opakowań mają obowiązek ich oznakowania, chyba że
rodzaj opakowania tego nie wymaga.
2. Oznakowanie powinno określać:
1) rodzaj materiałów wykorzystanych do produkcji opakowania,
2) możliwość wielokrotnego użytku opakowania,
3) przydatność opakowania do recyklingu.
3. Oznakowanie umieszcza się na opakowaniu lub na naklejonej na nim etykiecie,
a jeśli rozmiary opakowania na to nie pozwalają, na dołączonej do niego
informacji.
4. Oznakowanie powinno być wyraĄne, widoczne i czytelne oraz powinno zachowywać
trwałość również po otwarciu opakowania.
5. Minister właściwy do spraw środowiska określi, w drodze rozporządzenia:
1) rodzaje opakowań podlegających oznakowaniu,
2) wzory oznaczeń opakowań
- kierując się potrzebą stworzenia jednolitego systemu oznakowania.
Art. 7.
1. Producent, importer i eksporter opakowań są obowiązani do składania
właściwemu marszałkowi województwa rocznego sprawozdania o masie
wytworzonych, przywiezionych z zagranicy oraz wywiezionych za granicę
opakowań, według rodzaju materiałów, z jakich zostały wykonane, z
wyszczególnieniem opakowań wielokrotnego użytku oraz o przestrzeganiu
ograniczeń wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 4, w terminie do dnia 31 marca za
poprzedni rok kalendarzowy.
2. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą ujednolicenia
sprawozdań, o których mowa w ust. 1, określi, w drodze rozporządzenia, wzory
formularzy służących do składania sprawozdań, uwzględniając specyfikę małych
i średnich przedsiębiorstw.
3. Dokumenty, na podstawie których sporządza się sprawozdanie, powinny być
przechowywane przez 5 lat.
4. Marszałek województwa, któremu przedstawiane jest sprawozdanie może, w
drodze decyzji, zobowiązać producenta, importera lub eksportera opakowań do
przedłożenia dokumentów, o których mowa w ust. 3.
5. Właściwość miejscową marszałka województwa ustala się według siedziby lub
miejsca zamieszkania producenta, importera lub eksportera opakowań, a w
przypadku braku siedziby lub miejsca zamieszkania producenta, importera lub
eksportera opakowań na terenie kraju właściwy miejscowo jest Marszałek
Województwa Mazowieckiego.
Rozdział 3
Obowiązki producenta, importera i eksportera produktów w opakowaniach
Art. 8.
Do producenta i importera produktów w opakowaniach przepisy art. 5 ust. 1 i art.
6 ust. 1-4 stosuje się odpowiednio.
Art. 9.
1. Obowiązki producenta i importera produktów w opakowaniach, w zakresie
osiągania poziomów odzysku i recyklingu określają przepisy o obowiązkach
przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie
produktowej i opłacie depozytowej.
2. Obowiązki producenta i importera produktów w opakowaniach w zakresie
sprawozdawczości o ilości i rodzajach stosowanych opakowań określają przepisy
o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami
oraz o opłacie produktowej i opłacie depozytowej.
3. Eksporter produktów w opakowaniach jest obowiązany do składania właściwemu
marszałkowi województwa rocznego sprawozdania o masie wywiezionych za granicę
opakowań, według rodzaju materiału, z jakich zostały wykonane, z
wyszczególnieniem opakowań wielokrotnego użytku zastosowanych do opakowań
eksportowanych produktów, w terminie do dnia 31 marca za poprzedni rok
kalendarzowy. Przepis art. 7 ust. 5 stosuje się odpowiednio.
4. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą ujednolicenia
sprawozdań, o których mowa w ust. 3, określi, w drodze rozporządzenia, wzory
formularzy służących do składania sprawozdań, uwzględniając specyfikę małych
i średnich przedsiębiorstw.
5. Dokumenty, na podstawie których sporządza się sprawozdanie, o którym mowa w
ust. 3 powinny być przechowywane przez 5 lat. Przepis art. 7 ust. 4 stosuje
się odpowiednio.
Art. 10.
1. Producent i importer substancji chemicznych bardzo toksycznych, toksycznych,
rakotwórczych, mutagennych lub niebezpiecznych dla środowiska, określonych w
przepisach o substancjach i preparatach chemicznych, są obowiązani ustalić
wysokość kaucji na opakowania jednostkowe tych substancji, nie niższą od 10%
i nie wyższą od 30% ceny substancji chemicznej zawartej w takim opakowaniu.
2. Producent i importer substancji chemicznych, o których mowa w ust. 1, są
obowiązani odebrać na własny koszt od sprzedawcy, opakowania wielokrotnego
użytku i odpady opakowaniowe po tych substancjach.
3. Jeżeli zwrot pobranej kaucji przez sprzedawcę jest niemożliwy z powodu
przerwy lub zakończenia działalności, producent lub importer substancji
chemicznych, o których mowa w ust. 1, jest obowiązany przyjmować od
użytkowników opakowania wielokrotnego użytku i odpady opakowaniowe po
substancjach chemicznych. Przyjmując opakowania wielokrotnego użytku i odpady
opakowaniowe po tych substancjach, producent lub importer jest obowiązany
zwrócić pobraną kaucję.
4. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem właściwym do
spraw środowiska może określić, w drodze rozporządzenia, rodzaje opakowań dla
określonych rodzajów substancji chemicznych, wobec których stosuje się inną
wysokość kaucji, niż określona w ust. 1, ze względu na specyfikę tych
opakowań lub tych substancji.
Art. 11.
Producent i importer, o których mowa w art. 10 ust. 1, są obowiązani do
posiadania zezwolenia, na prowadzenie działalności w zakresie zbierania,
transportu, odzysku lub unieszkodliwiania odpadów opakowaniowych po substancjach
chemicznych bardzo toksycznych, toksycznych, rakotwórczych, mutagennych lub
niebezpiecznych dla środowiska, o którym mowa w przepisach o odpadach.
Rozdział 4
Obowiązki sprzedawcy i użytkownika produktów w opakowaniach
Art. 12.
Sprzedawca produktów w opakowaniach jest obowiązany do przekazywania
użytkownikom tych produktów informacji o opakowaniach i odpadach opakowaniowych
w zakresie:
1) dostępnych systemów zwrotu, zbiórki i odzysku, w tym recyklingu,
2) właściwego postępowania z odpadami opakowaniowymi,
3) znaczenia oznaczeń stosowanych na opakowaniach
- co najmniej przez wywieszenie odpowiedniej informacji w miejscu sprzedaży.
Art. 13.
1. Jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 25 m2
sprzedające napoje w opakowaniach jednorazowych, są obowiązane do posiadania
w ofercie handlowej podobnych produktów dostępnych w opakowaniach
wielokrotnego użytku.
2. Minister właściwy do spraw gospodarki w porozumieniu z ministrem właściwym
do spraw środowiska, uwzględniając możliwości stosowania opakowań
wielokrotnego użytku, określi, w drodze rozporządzenia, rodzaje napojów,
których nie dotyczy obowiązek, o którym mowa w ust. 1.
Art. 14.
Jednostki handlu detalicznego są obowiązane do przyjmowania zwracanych i na
wymianę opakowań wielokrotnego użytku po produktach w takich opakowaniach, które
znajdują się w ich ofercie handlowej.
Art. 15.
Jednostki handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej 2 000 m2 są
obowiązane do prowadzenia na własny koszt selektywnej zbiórki odpadów
opakowaniowych po produktach w opakowaniach, które znajdują się w ich ofercie
handlowej, według rodzajów odpadów określonych w przepisach o odpadach.
Art. 16.
1. Sprzedawca substancji chemicznych, o których mowa w art. 10 ust. 1, jest
obowiązany pobrać kaucję za opakowania jednostkowe tych substancji w
wysokości ustalonej przez ich producenta lub importera.
2. Sprzedawca, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany przyjmować od
użytkowników opakowania wielokrotnego użytku i odpady opakowaniowe po
substancjach, o których mowa w art. 10 ust. 1, w celu ich przekazania
producentowi lub importerowi. Przyjmując opakowania wielokrotnego użytku i
odpady opakowaniowe po tych substancjach, sprzedawca jest obowiązany zwrócić
pobraną kaucję.
3. Sprzedawca, o którym mowa w ust. 1, jest obowiązany do posiadania
zezwolenia, na prowadzenie działalności w zakresie zbierania lub transportu
odpadów opakowaniowych po substancjach chemicznych bardzo toksycznych,
toksycznych, rakotwórczych, mutagennych lub niebezpiecznych dla środowiska, o
którym mowa w przepisach o odpadach.
Art. 17.
Użytkownik substancji chemicznych, o których mowa w art. 10 ust. 1, jest
obowiązany zwrócić sprzedawcy opakowania wielokrotnego użytku i odpady
opakowaniowe po tych substancjach.
Art. 18.
Nadzór nad przestrzeganiem przepisów art. 10, art. 12-14 oraz art. 16 ust. 1 i 2
sprawuje Inspekcja Handlowa, działająca na podstawie przepisów odrębnych.
Rozdział 5
Obowiązki organów administracji publicznej
Art. 19.
1. Na podstawie sprawozdań, o których mowa w art. 7 ust. 1 oraz w art. 9 ust.
3, marszałek województwa sporządza raport wojewódzki zawierający:
1) imię i nazwisko, adres zamieszkania lub nazwę i adres siedziby
producenta, importera i eksportera opakowań oraz eksportera produktów w
opakowaniach,
2) masę wytworzonych, przywiezionych z zagranicy lub wywiezionych za granicę
opakowań, według rodzaju materiału z jakiego zostały wykonane, z
wyszczególnieniem opakowań wielokrotnego użytku,
3) informację o realizacji przez producentów i importerów opakowań
ograniczeń wynikających z art. 5 ust. 1 pkt 4.
2. Raport, o którym mowa w ust. 1, marszałek województwa przekazuje ministrowi
właściwemu do spraw środowiska do dnia 15 maja za poprzedni rok kalendarzowy.
3. Minister właściwy do spraw środowiska, kierując się potrzebą stworzenia
ujednoliconego systemu zbierania i przetwarzania danych, o których mowa w
ust. 1, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady składania
raportów wojewódzkich oraz wzór formularza.
Art. 20.
Minister właściwy do spraw środowiska prowadzi bazę danych, dotyczących
gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi na podstawie raportów
wojewódzkich, o których mowa w art. 19 ust. 1, oraz sprawozdań i zbiorczych
informacji, o których mowa w przepisach o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie
gospodarowania niektórymi odpadami oraz o opłacie produktowej i opłacie
depozytowej.
Rozdział 6
Przepisy karne
Art. 21.
Kto, produkując, importując, lub wprowadzając do obrotu opakowania lub produkty
w opakowaniach:
1) przekracza maksymalną sumę zawartości ołowiu, kadmu, rtęci i chromu
sześciowartościowego w opakowaniu lub
2) nie znakuje opakowań zgodnie z wymogami
podlega karze grzywny.
Art. 22.
1. Kto, produkując, importując lub eksportując opakowania nie składa
marszałkowi województwa sprawozdań o opakowaniach lub składa sprawozdanie
niezgodne z dokumentami, niekompletne lub nieterminowo
podlega karze grzywny.
2. Tej samej karze podlega eksporter produktów w opakowaniu, który nie składa
marszałkowi województwa sprawozdania o wywiezionych za granicę opakowaniach.
Art. 23.
Kto, produkując lub importując substancje chemiczne bardzo toksyczne, toksyczne,
rakotwórcze, mutagenne lub niebezpieczne dla środowiska:
1) nie ustala wysokości kaucji na opakowanie tej substancji lub ustala ją w
wysokości niezgodnej z przepisami, lub
2) nie odbiera na własny koszt opakowań po tych substancjach
podlega karze grzywny.
Art. 24.
Kto, sprzedając substancje chemiczne bardzo toksyczne, toksyczne, rakotwórcze,
mutagenne lub niebezpieczne dla środowiska:
1) nie pobiera od użytkownika substancji kaucji albo pobiera w wysokości
niezgodnej z przepisami, lub
2) nie zwraca użytkownikowi substancji kaucji lub nie przyjmuje od użytkownika
opakowania wielokrotnego użytku i odpadów opakowaniowych po tej substancji
podlega karze grzywny.
Art. 25.
Kto, będąc użytkownikiem substancji chemicznej bardzo toksycznej, toksycznej,
rakotwórczej, mutagennej lub niebezpiecznej dla środowiska nie zwraca sprzedawcy
opakowania wielokrotnego użytku i odpadów opakowaniowych po tej substancji
podlega karze grzywny.
Art. 26.
Kto, sprzedając produkty w opakowaniach, nie wywiesza w miejscu sprzedaży
informacji o opakowaniach i odpadach opakowaniowych w zakresie:
1) dostępnych systemów zwrotu, zbiórki i odzysku, w tym recyklingu,
2) właściwego postępowania z odpadami opakowaniowymi,
3) znaczenia oznaczeń stosowanych na opakowaniach
podlega karze grzywny.
Art. 27.
Kto, zarządzając jednostką handlu detalicznego nie przyjmuje zwracanych i na
wymianę opakowań wielokrotnego użytku po produktach będących w ofercie handlowej
w tej jednostce
podlega karze grzywny.
Art. 28.
Kto, zarządzając jednostką handlu detalicznego o powierzchni handlowej powyżej
2000 m2 nie prowadzi selektywnej zbiórki opakowań po produktach będących w
ofercie handlowej w tej jednostce
podlega karze grzywny.
Art. 29.
Orzekanie w sprawach o czyny określone w art. 21-28 następuje w trybie przepisów
o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
Rozdział 7
Przepisy końcowe
Art. 30.
W ustawie z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony ¦rodowiska (Dz.U. Nr 77,
poz. 335, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 121, poz. 770, Nr 133, poz.
885
i Nr 141, poz. 943, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 12, poz. 136 i Nr
109, poz. 1157 oraz z 2001 r. Nr 38, poz. 452) w art. 2 w ust. 1 w pkt 10 kropkę
zastępuje się przecinkiem i dodaje się pkt 11 w brzmieniu:
“11) kontrola przestrzegania przepisów o opakowaniach i odpadach
opakowaniowych.”.
Art. 31.
Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2002 r., z wyjątkiem art. 5 ust. 1 pkt 4,
który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2003 r.